Puntland ma xayirin, badeecadda u socota Gobolada kale.

                          

Dawladda Puntland ee Soomaaliyeed iyada oo illaalinaysa  xuquuqda macaamiisha ayay qaadatay tallaabooyin ay ka mid yihiin in aan la kaydin karin cunnooyinka asaasiga ah, la kordhin karin sicirkooda , isla markaana cunnadii lagu quudan jiray gudaha Puntland aan loo rari karin degaanno kale si looga sameeyo macaash dheeri ah, iyada oo si xun loo isticmaalayo duruufaha caafimaad ee taagan iyo baahida bulshada Soomaaliyeed meel walba oo ay joogto.

Puntland marna ma xayirin, mana xayiri doonto badeecada dadka Soomaaliyeed kala soo degaan dekadda Boosaaso. Tusaale ahaan Puntland ma xayirin wax canshuur dheeri ahna kuma soo rogin badeecada u socota gobolka kale. 

Taa baddalkeeda xaaladda Caafimaad ee jirta awgeed Puntland waxay cashuurta ka dhaaftay badeecaddaha quutul-daruuriga ah ee kasoo dega Boosaaso, iyadoon loo eegayn meesha ay u socoto  ama Boosaaso ha u socoto ama Beledweyne.

Dadka iyo dawladda Puntland marna kama suuroowdo in ay duruufaha adag ee dalka ka jira u isticmaasho aalad cadaadis kuna dhibaatayso ummadda Soomaaliyeed ee la daalaa -dhacaya cudurrada, colaadda, abaaraha iyo fatahaadaha. 

Sidii dhaqanka u ahayd dadka iyo dawladda Puntland waxay mar walba u taagan yihiin sidii ummadda Soomaaliyeed looga difaaci lahaa aafooyinka, guud ahaanna dib loogu yagleeli lahaa dawladnimada Soomaaliya.

Shirka Wadatashiga Puntland (15 March 2020)

Markii uu dalku burburay dadka Gobolada Puntland waxay isugu yimaadeen kulamo iyo shirar kala danbeeyay, rag iyo dumar ayaa shaqeeyey habeeno iyo maalmo, u samray culeysyadii jiray xiligaasi si shirweynihii Puntland u hirgalo, ugu danbeyna waxay natiijadu noqotay dhismaha Puntland oo maanta ah hormuudka Dowladdaha xubnaha ka ah Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Shirka wadatashiga Puntland ee uu ku dhawaaqay Madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni waa fursad dahabi ah oo ay heleen dadweynaha Puntland, Shalay talo ayaa lagu dhisay Puntland, talo ayaa lagu waday, maantana talo ayeey uga gudbeysa marxalad kasta.

Hoggaamiyeyaasha wanaagsan oo keliya ayaa u ogolaada wadatashi dadweynaha, waayo waxaa badan inta aan fursad talo-bixin dadkooda siin oo jecel rabitaankooda in ay wax ku go’aamiyaan. Sidaasi darteed wadatashi wuxuu marwalbo noqdaa mid miro-wanaagsan dhala.

Ma garan karo sabab looga soo horjeesan karo ma eed loogu yeeli karo Wadatashi ay isugu imanayaan Dadweyne iyo Madaxdooda, waxa aadan sameyn Karin hadii qofkale awoodo mahan in ay ku damaqdo, ama aad u raadiso eed iyo dhalliil! wax wanaagsan haduu yahay waxay ku qurux-badantahay in aad ugu hambalyeeyso oo weliba isku daydo inaa uga dayato.

Madaxweyne Deni fursada watashiga Puntland kuma koobin Masuuliyiinta Puntland xilka ka haya oo keliya, Balse waxaa sidoo kale dadka wadatashiga loogu yeeray qeyb ka ah Masuuliyiinta Puntland ku metela Dowladda Federaalka ah ee Soomaaliya, taasi oo muujineysa in uusan shirku aheyn mid dad-gaar ah , balse uu yahay Shir-weyne reer Puntland oo qofkasta oo masuuliyad ku metela dadweynaha Puntland looga baahanyahay inuu kasoo qeybgalo.

Waxaan u arkaa qofkasta oo reer Puntland ah inuu maanta haysto fursad taariikhiya oo uu door ugu yeesho, ka shaqeeyo , garab istaago ama uu goobjoog uga noqdo Shirweyne Wadatashi oo dadweynaha Puntland iyo Madaxdoodu isugu yimaadeen.

Hodon Naalaye : Nalkii La damiyey

                                                                                                      

Alla Ha'unaxariistee Hodon Naalaye intaan ka bartay, waxay marwalbo ka sheekeyn jirtay sida ay u jeceshahay inay dalkeeda wax uga bedesho, waxayna aad ugu dadaali jirtay hirgelinta fekradaha ay u aragto in ay waxbedeli karaan.                                                       

Maalmihii ay bilowday Barnaamijkeedii caanbaxay ee IntegrationTv ayaan anigoo ka shaqeynayey SomaliChannelTV  Xafiiska Nairobi, waxaan ka mid ahaa dadkii ka felceliyey hab-tebinta kowaad iyo sida ku wanaagsan, Waxaan Xasuustaa xiliyadaasi in ay wareysatay Weriye Maxamed Ilkacase oo Muddo dheer Aqoon iyo Shaqo naga dhexeysay.

Waxaan u sheegay in Barnaamijyada noocaasi oo kale ah ay tahay door banaan oo loo baahnaa in la buuxiyo si looga shaqeeyo ishdexgalka Bulshada, isku xirka Qurbojoogta iyo Daljoogta iyo in dadka qurbaha jooga ay maqlaan waxyaabaha wanaagsan ee dalka kasocda.

Hodon waxay safaro ku martay Gobollada kala duwan ee dalka, waxayna Yool ka dhigatay in ay soo gudbiso barnaamijyo xambaarsan bilicda, horumarka iyo dhaqanka oo inta badan ay saldhig uga dhigeysay Hal-ku dhigyo cusub , mar ay dhiirigelinaysay dumarka waxay soo shaacsaartay halku dhigeedii caanka noqday ee  #NaagIskadhig.

Waxay Tusaale wanaagsan u ahayd dadka kusoo laabtay dalka ee hadana ka shaqeeynayay in Soomaaliya laga bixiyo sawir wanaagsan, in la dhiirigeliyo Nabada iyo horumarka ka socda meelkasta oo Soomaaliya ah, waxayna haldoor u aheyd si gaar ah Haweenka Soomaaliyeed

Mar ay ka sheekaynaysay waxa ay jeceshay in lagu xasuusto oo dabcan maantaba lagu xasuusinayo, waxay tiri:

"Aniga u jeedkeygu ma ahan in aan caan noqdo oo aan lacag sameeyo ee u jeedkaygu wuxuu yahay maxaad ka tageysa markaad dhimato oo ay dadku kuugu xusuusanayaan, marka inshaallah haddii ay dadku igu xusuustaan in aan ahay qof markasta jecel in dadka Soomaaliyeed ay noqdaan dad walaalo ah oo fahmi kara muhiimaadda waddankeena uu leeyahay".

Hodon waxay ku dhalatay Laascaanood 19760-dii, Iyada iyo qoyskeedu waxay u guureen Canada sanadkii 1984-dii, waxay wax ka baratay Machadka West Humber iyo Jaamacadda Windosor.

Dilkeedu wuxuu Soomaali ula micno yahay Nal- iftiimiyay  oo la damiyey! waana sababta ay dad badan uga hadlayaan kuwo kalena ay Murugadu aamusisay, waxaan dareenka tacsida la wadaagaya Qoyskeedii iyo Qoyska Odeygeedii Wasiir hore Fariid Jaamac oo isna ay isku meel ku dhinteen. Labadooduba waxay ahaayeen hal-door bulsho, Wasiir Fariid wuxuu hormuud u ahaa qorshe lagu horumarinayo in dalka la beerto, oo kor u qaadaya wax soo saarka dalka.

Waxaan rajeynaya in dadka Hodon la mid ahaa iyo kuwa iyada ay baraarujisay ee ay ku hagtay ka shaqeynta horumarinta dalka in aysan isdhiibin oo uusan falkan rajo-dilin, Laakiin ay dhameystiraan halgankii walaashood bilowday si Soomaaliya loo gaarsiiyo meel ay istaahisho.

Abwaan Singub iyo intaan ka xasuusto

Markii iigu horeysay Alla Ha'unaxariistee Maxamuud Cabdullaahi Singub waxaan ku kulanay Garoowe 2008-dii, xiligaasi oo isaga iyo koox fanaaniin ah oo reer Jabuuti ah ay bandhig-faneed uu yimaadeen Puntland.

Waxaan uga sheekeeyay Riwaayadihiisii hirgalay, kuwii aan aadka u daawaday iyo halys wixii aan hadalkiisa ka xasuustay, Alla Ha'unaxariistee Singub wuxuu isna iiga waramay caqabado uu kala kulmay Mareykanka kadib markii uu soo saaray Riwaayadiisii taxanaha noqotay ee Qabyo.

Dhowr jeer ayaan isugu nimi Fagaare isaga oo aad u kaftamaya, Waxaan xasuustaa habeen Marwo Caasho Geelle  oo ahayd Wasiirka  Haweenka ee Puntland, ay Xaflad casho ah u sameysay Madaxweynihii Soomaaliya Cabdullaahi Yuusuf iyo Madaxweynihii Puntland ee Xiligaasi Cadde Muuse Xirsi oo uu goobjoog ahaa Abwaan Sangub, Alla Ha'unaxiirsto saddex-daba.

Wuxuu Abwaan Singub ka sheekeeyay da'ada iyo sida aan looga run sheegin, isagoo kaftan dhex-dhigay AUN Cabdullaahi Yuusuf Axmed iyo Gen.Cadde Muuse,  taasi oo sababtay in Madaxweyne Cadde Muuse uu yiraaho "Cabdullaahi Yuusuf weligiis waa iga weynaa", Laakiin Madaxweyne Cabdullaahi Yuusuf ayaa markii hadalka la siiyey ku billaabay "Caddow kaama weyneen ee waa kaa darajo sareeyay", kaftankaasi oo uu fure u ahaa Abwaan Singub.

Abwaan Singub wuxuu habeenkaasi xafladda kusoo bandhigay Suugaan ku saabsan Midnimada Soomaaliyeed, iyo wacygelinta jiilka cusub. Waxaan sidoo kale xasuustaa in isaga iyo kooxdiisu ay meesha kusoo gudbiyeen hees ay Puntland uga mahadcelinayaan teegaradii ay siisay Jabuuti, markii ay dirireen Jabuuti iyo Eritrea.

Wixii intaasi ka danbeysay waxaan dhowr jeer ku kulanay Muqdisho, isagoo aad ugu mashquulsan soo nooleynta Suugaanta Soomaaliyeed, Singub oo dhashay 1943-dii ku dhashay magaaladda Dhagaxbuur ee degmada Jarar ee Dowlad deegaanka Soomaalida, ayaa laf-dhabar u ahaa Suugaanta Soomaaliyeed.

Dadka Soomaaliyeed waxaa ay waayeen Abwaan loolla laabto wixii Suugaan ah, shakhsi ah keyd-nool oo dhinaca dhaqanka ah, furena u ahaa soo nooleynta iyo illaalinta Suugaanta Soomaaliyeed.

Alla Ha'unaxariisto Abwaan Singub, waxaan dareenka tacsida la qeybsanaya Soomaali oo dhan , asxaabtiisii Suugaanta iyo eheladiisii.

Xirsi iyo intaan ka xasuusto

Alla Ha'unaxariistee Cabdirashiid Maxamed Xirsi waxaan isbaranay isagoo Siyaasada Puntland aan si fiican ugasoo dhex muuqan laakiin loo ogsoonyahay inuu ahaa odeyaashii doorka ka qaatay dhismaha Puntland 1998.

2008-2009 ayaan kula kulmay Garoowe markaasi oo Cabdirashiid uu ku biirayey Baarlamaanka Puntland oo markii danbe loo doortay Guddoomiyaha Baarlamaanka Puntland, xiligii uu Madaxweynaha ahaa Cabdiraxmaan Faroole.

Intuu Xilkaasi hayey waxaa uu laf-dhabar hogaan oo aan qarsooneyn ka ahaa dowladdii xiligaasi ka jirtay Puntland, marka la eego doorkii iyo muuqashadiisii golayaasha lagu gaarayo go'aamada masiiriga ah iyo ka talo bixinta xaaldkasta oo timaada, si gaar ah arrimihii Siyaasada ee u dhexeeyay Puntland iyo Dowladda Federaalka.

Markii la doortay Madaxweyne Cabdiweli Gaas 2014, Cabdirashiid Maxamed Xirsi culeyskiisa Siyaasadeed wuxuu ku noqday Masuul aan looga fursan labo Wasaaradood oo kala danbeeya, wuxuuna noqday Wasiirka Howlaha Guud marna Wasiirka Kalluumeysiga Puntland.

Waxay ahyed wakhtigii ugu badnaa ee aan toos ula kulmo xiliyo shaqo iyo kuwo sheeko, waxaan xasuustaa doorkii hogaamin ee uu kulahaa Guddiyo wakhtiyo adag kasoo shaqeeyey Puntland, si gaar ah xiliyo ay Puntland ku jirtay dagaalo Siyaasadeed iyo kuwo Argagixiso, sidoo kale ma illowsani inuu qeyb ka ahaan jiray guddiyada horumarinta iyo guddiyada Puntland u qaabilsan soodhoweynta, martigelinta iyo qorsheynta kulamada waaweyn.

Dhaqankiisa intaan ka aqaano wuxuu ahaa nin ku fiican ballanta oo ehlu diin ah, yaqaana wuxuu oranayo hadalka cad marka ay adagtahay in runta la sheego, wuxuu ahaa bulshaawi uu fahmi karo qofkasta iyadoon loo eegayn da'ada iyo mansabka midna.

Wuxuu ahaa nin kaftama markay noqoto, waxaan xasuusta mar aan ka wadahadalnay qof magaciisa ku isticmaala Facebook oo marba wax qora, Isagoo dhoola-cadeynaya wuxuu ii sheegay in uusan laheyn balse ee uu aad ula yaabay sida qofkaasi u jilayo isaga, marba meshu joogo iyo xaalada taagan. Qofkaasi hada maqan wuxuu ciwaankaasi ku sameynayo mar hadii masuulkii laha geeriyoday ma xiraya? mise tolow magaca masuulkale ayuu ku qoranaya?

Alla Ha'unaxariistee Cabdirashiid Maxamed Xirsi shalayto ayaa lagu aasay magaaladda Garoowe, waxaan geeridiisa uga tacsiyadeenaya umada Soomaaliyeed, Shacabka Puntland iyo eheladiisa.

Mahadsanid inaad akhrisay qoraalkayga.

Maalmahaygii Windesheim University

Maamulka iyo Madaxda Jaamacada Windeshiem University ee dalka Holland ayaan macasalaameeyey kadib markii ay ii dhamaatay fursad wadashqeyn oo aan halkan ku qaatay, Intaan Joogay Holland Khudbaddo iyo doodo la xiriira warbaahinta ayaan ugu yaraan halmar asbuucii halkan kula yeelan jiray ardey qeybtood barta Saxaafada , weriyayaal, kooxo xuquuqul aadane iyo sharci yaqaano.

Shaqada ugu badan waxay na dhexmari jirtay dhowr macalim iyo maamulka oo kasoo kala jeeda Netherland, Germany, Belgium iyo Thailand.  Casharada ugu badan waxay la xiriireen inaan wax kala faa’idno oo anigu u sheego sida warbaahinta Afrika u shaqeyso iyaguna kuwooda khibrada leh ay iiga waraman sida ay Warbaahinta Europe u shaqeyso.

Waxaan ka doodnay caqabadaha mideeya warbaahinta adduunka iyo fursadaha ay is dheeryihiin, Soomaaliya aniga ayaa halkan ku metelayey, waana sababta aan dhegaysi fiican u helayey marka aan ka hadlayo xaalada warbaahinta, madaama dalkeyga uu ka midyahay meelaha weriyayaashu ku shaqeeyaan marxalado adagg.

Reer Europe waxaan u sheegay in adduunka markii hore uu warku ka iman jiray dhinaca wadamada reer Galbeedka anigoo tusaale usoo qaatay Duulaanadii Mareykanka, Hindisihii Germany ee Hitler rabay inuu Europe ku qabsado iyo dagaallkii labaad ee adduunka, waxaan u sheegay in xiligaasi Afrika ay nabad aheyd oo wax soosaarka ku mashquulsaneyd- waxa aan maqli jirney ama la tebin jirayna ay ugu badnaayeen wararka khasaaraha wata ee wadamada reer Galbeedka ka iman jiray.

Laakiin dagaalkii labaad kadib , waxaan u sheegay in Wadamada Galbeedku ay la yimaadeen siyaasad deganaansho oo aysan dalalkooda ugu ogolaan dhacdooyinkii hore kuwo la mid ah, kadib xiligaasi waxa warka uu illaa iyo maanta ka yimaadaa Afrika iyo Asia, sida qaraxyo, dagaalo iyo kacdoono madax lagu tuurayo, idinkuna markiina ayaa na dhegaysanaysaan marna na tebinaysaan, waxaan u sheegay in wararka Galbeedka yaalla ay hada u badanyihiin wararka dadka caanka ah (Celebrity News).

Dooda la xiriirta war-ka aad ayaan ugu dheeraanay waxa war ah iyo waxa aan war aheyn? Waxaan ka hadalnay saameynta warbaahinta Bulshada , sidoo kale waxaan kala faa’idney sida ay u shaqeyn karaan weriyayaasha caqabadaha ku hareeraysanyihiin, xubnaha u dooda xuquul aadanaha iyo qaabka Weriyuhu Bulsho wax uga bedeli karo isagoo aan ka tegin dhex dhexaadnimada.

Inkasta oo dadka Barnaamijkan igula jiray iyo kuwa aan u khudbadeenayeyba ay dhamaan ka yimaadeen wadamo kayga xooga ka degan dhinaca maamulka , waxbarashada iyo horumarka, hadana waxaan aad ugu faraxsana inaan wax u sheegi karo anigoo wax uga sheegaya khibradayda saxaafada, waxa ugu muhimsana waxaa uu ahaa feker isweydaarsi iyo in qofba uu sheego siduu wax u yaqaano, kadibna laga doodo waxyaabaha muhimka loo arko.

Arrinta Soomaaliya oo aad wax la iiga weydiiyey  dadka waxaan u sheegay in Soomaalidu yihiin dad wanaagsan oo haysta dal wanaagsan, laakiin uusan maanta wakhtigu lajirin, sababtoo ah dalkasta waxaa uu soomaray xilli uu burbursana, kuwo dhisana waxa dhacda inay timaado xili ay burburaan, waxaan u sheegay inaan rajo kaqabno maalin uun inuu dalkayagu noo hagaago, taasi oo aan hada fileyno ineysan fogeyn.

Macallimiinta iyo Maamulka Jaamacada iyo saaxiibada warbaahinta ee dooduhu na dhexmareyn, waxaan uga mahadceliyey inay isoo dhoweeyeen si fiicana iisiiyeen door muhim ah oo muuqda si aan wixii aan ku dhaamo ugu sheego iyana iigu sheegaan wixii ay iiga cilmi badanyihiin, waxaan u sheegay inaan Macasalameynayo aniga oo dhoolacadeynaya- sababtoo ah waxaan u rajeeyey inaan isugu nimaadno markale fagaarayaal kale oo adduunka ah iyo goobaha aqoonta warbaahinta.

Filim-ka “The Pirates of Somalia” waxaa lagu jilay Puntland.

Sanadku waa dhamaadkii 2008-dii Wuxuu filimku ku bilowmaya Jay Bahduur oo ah Canadian asal ahaan kasoo jeeda India oo raadinaya fursad uu ku noqdo weriye caan ah iyo qoraa buug taariikh-da gala, Isagoo Canada jooga ayuu kala dooranaya wadan uu kasoo waramo si uu aduunka isu baro, saaxiibkiis ayaa u dooraya Suudaan, laakiin isagu wuxuu dooranaya Soomaaliya iyo si uu ugasoo waramo arrimaha Burcad badeeda oo uu u arkay inaan waxbadan oo xog ah laga heyn.

Jay Bahduur waxaa uu taleefan ka helaya Maxamed Faroole nin isku sheegay, waxaana uu wargelinaya in ay ogolaadeen inuu Puntland yimaado oo wax ka qoro, Inkasta oo waalidkiis aysan ku raacsaneyn hadana Jay wuu ku qanciyey inuu u safro Soomaaliya, wuxuu soo raacaya diyaarad dad Soomaali ah la saaranyihiin markaasi ayuu ka degaya  magaalo loo ekaysiiyey Gaalkacayo oo uu kula kulmayo Jilaaga caanka ah “Abdi Barkhad” oo metelaya Turjumaan Cabdirasaaq.

Waxaa la geynaya Jay Bahduur Xarun Idaacadeed oo laga metelayo “Radio Garoowe”, waxaa uu halkaasi kula kulmaya Nin dhuuban oo muraayado xiran oo metelaya Maxamed Faroole, Idaacada  barnaamij ayaa markaasi ka socda,  kadib ninka metelaya Maxamed Faroole wuxu wacaya Aabihiis isagoo ku hadlaya Soomaali, waxaa Bahduur loo kaxeynaya Madaxtooyadda Puntland meel loo eekaysiyey, calamada Puntland iyo xitaa sawirada xafiiseed ee ka muuqda.

Halkaasi ayaa loogu geynaya nin xiran Isku-joog Buluug ah oo lagu metelayo Madaxweyne Faroole marka  ninkaasi la isbaro, waxaa uu isna baraya ninkale oo metalaya Omar Faraweyne Taliyaha Madaxtooyadda , Jay Bahduur wuxuu wareysi la yeelanaya ninka metelaya Faroole wuxuu ninkaasi sheegaya inuu Australia uga yimi si uu dalkiisa wax ugu qabto oo u dhiso, wuxuu aad ugu celcelinaya sida ay uga go’antahay ladagaalanka Burcadbadeeda. Wareysigu markuu dhamaado waxaa Bahduur lageynaya guri laga dejiyey magaalo loo ekeysiiyey Garoowe laakiin aan u fahmey  meel ku taala Kenya.

Inta uu filimku socdo waxaa la jilaya inuu Jay Bahduur wareystay Booyaax oo caan ka ahaa Puntland, waxaa uu ka wareysanaya sababta ay maraakiibta u afduubtaan, Booyaax ninka metelaya aad ayuu u difaacaya falalka Burcad badeeda wuxuuna sheegaya inay ahaayeen kaluumaysato lasoo weeraray oo is difaacaysa.

Sheeko uu qoraal iyo maqal ku gudbiyey isagoo Garoowe jooga Jay Bahduur ayaa u gadmi weynaysa kadib waxaa uu isku dayayaa inuu fuulo Markab yaalla Eyl oo uu warbixin kasoo diro, Cumar Faraweyne nin metelaya  oo wata illaalo badan ayaa Jay Bahduur u kaxeynaya Eyl, filimka waxaa lagu muujiyey iyagoo meel dhexe maraya ayeey istaagayaan , waxay ku leexanayaan qabuuro – Way is dul taagayaan oo u duceynayaan,  waxay Jay ku oranayaan halkan waa qabuurii qabiilkayaga “Reer Jarafle” oo aan u fahmey in Jay ka wado “Reer Jalafle” laf ka tirsan beesha Gobolka Nugaal oo ah qabiilka Madaxweynihii xiligaasi.

Filimka waxaa ka muuqda iyagoo baraya “Reer Jarafle” isna uu ka daba leeyahay “Reer Jarafle”, waxay ku oranayaan hadii lagu weydiiyo yaatahay waxaa dhahdaa reer jarafle, markay Eyl tagaan waxaa uu dadka u sheeganaya “Reer Jarafle”, aad baa loogu qoslaya loosoo dhoweynaya bulshada ayuu ka wareysanaya caqabadaha burcad badeeda.

Inkastoo Jay Bahduur isku dayayo inuu fuulo markab la haysto hadana waxaa lagu xirayaa inuu la kulmo nin lagu magacaabo Kumbiyuuter- arrintaasi waa ku adkaanaysa kadibna waa ka baaqsanaya markii ay arrintu ku dhowaato inay isku dhacaan illaalo la socota iyo Burcad badeedu.

Bahduur waxaa uu baranaya haweenay lagu magacaabo Maryan oo metelaysa gabadh qaadka iibisa oo maryan la dhaho lagu sheegay filimka inuu qabay Garaad oo isna caan ka noqday Puntland xiligii Burcad Badeeda, gabadhaasi si fiican ayeey English ugu hadli taqaan, wuxuuna ka iibsaday qaad si ay isu bartaan.

Jay Bahduur maalin isagoo u balansan inuu wareysto Garaad ayuu sii maraya Maryan oo joogta meeshii qaadka wuxuu oranaya qaad fiican iga iibi, yaa u wadaa bay ku oranaysa? Wuxuu oranaya ninkaaga Garaad, waxaa uu weydiinaya waxa uu jecelyahay in laga hadlo marka lala joogo, waxay u sheegaysa dharkiisa in la amaano ama wax laga weydiiyo , sababto ah wuxuu jecelyahay inuu si fiican u lebisto.

Boosaaso ayuu tegaya Jay Bahduur oo aad u cabsanaya wuxuuna ka welwelsanyahay sida ay isu qaabilayaan Garaad balse saaxiibkiis Abdi Barkhad oo jilaya turjumaan Cabdirsaaq ayaa howlaha u sakhiraya, ugu danbeyn  wuxuu kula kulmaya nin metelaya Garaad, meel kuraasta iyo miisaska loo ekeysiiyey kuwa meherada Boosaaso.

Bahduur wuxuu Garaad u sheegaya inuu Tie-giisa fiican yahay wuu weydinaya meeshu kasoo gatay, Garaad ninka metelaya ayaa dhoolacadeynaya oo uga jawabaya, hadana wuxuu wax ka weydiinaya Isku Jooga uu xiranyahay, kadib wuxuu hadyad usiinaya qaad, markaasi ayuu Garaad oranaya halkee ka keentay wuxuu Jay oo welwel ka muuqdo ku jawaabaya suuqa qaadka ee Garoowe, dhowr arrimood ayuu Jay kaweydiinaya Garaad burcad badeeda, laakiin wuxuu Garaad xanaaqaya marku lasoo qaado Booyaax, Garaad ayaa oranaya isku mid manihin Booyaax, kadibna wareysigasi halkaasi ayuu ku ekaanaya .

Intuu filim-ka socdo waxaa dhacaya weerarkii Burcad badeedu ku qaaday markii MV Maersk Alabama ee Mareykanku lahaa, waxaana warbaahinta laga baahinaya in Burcad badeed uu Mareykanku laayey. Jay si dhakhso ah waxaa ugu yeeraya ninkii metelayey Maxamed Faroole wuxuuna ku amraya inuu dalka ka baxo, Jay wuxuu ku doodaya inuu Canadian yahay oo uusan aheyn Mareykan, Laakiin waxaa lagu khasbaya inuu baxo.

Bahduur wuxuu la kulmaya Booyaax kadibna wuxuu Booyaax u sheegaya inuusan weerarkaasi ka danbeyn, markuu guriga tago ayaa Abdi Barkhad u sheegaya in Booyaax la xiray madaama Puntland ay la kulantay cadaadis Mareykanka ka yimid,  Jay wuxuu la kulmaya Maryan gabadhii qaadka gadi jirtay waxayna u sheegaysa in Garaad uu ka danbeeyay weerarka markabka dadka laga dilay dartiisna isaga looga aari doono hadii uusan dalka ka bixin.

Jay Bahduur wuxuu macasalaameynaya Soomaaliya isagoo ka dhoofaya magaaladii loo ekeysiiyey Gaalkacayo wuxuuna ku laabanaya Canada, Laamaha amniga ayaa weydiinaya su’aalo la xiriira Burcad Badeeda, kadibna wuxuu bilaabaya inuu qoro Buugiisa la magac baxay “Pirates of Somalia” oo ah buuga filimkan laga jilay, si fiican ayuu u iibsamaya sheekooyinka , qoraalada iyo muuqaalada uu kasoo gudbiyey Soomaaliya.

Qaabka filimka loo jilay, deegamada la booqanayo sida la isugu ekeysiyey  jabaqda iyo hadalka Soomaaliga ah oo inta badan filimku ku socdo, waa filim wakhti badan la geliyey in la metelo ugu danbeyna waxaa la baahiyey todobaadkan.

*Filim-ka waxaa jilaya  Even Peters oo ah jilaa caan ah, wuxuu metelaya Jay Bahduur oo ah ninka Puntland booqday ee qoray sheekada filim-kan laga sameeyay.

Waxaa filim-ka daawaday oo qoraalkan ka qoray Jama Deperani.